ตับแข็ง (Cirrhosis) กับไขมันพอกตับต่างกันยังไง ดูจากผลเลือดได้ไหม
ตับแข็ง (Cirrhosis) และไขมันพอกตับ (Fatty Liver) เป็นโรคตับที่แตกต่างกันทั้งในสาเหตุ กลไกการเกิด และความรุนแรงค่ะ
- ไขมันพอกตับ: เกิดจากการสะสมของไขมันในตับมากเกินไป โดยมักสัมพันธ์กับภาวะอ้วน เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง หรือการดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป ช่วงเริ่มแรกตับยังสามารถทำงานได้ตามปกติและไม่มีพังผืดรุนแรงค่ะ
- ตับแข็ง: เกิดจากการที่ตับมีพังผืดจำนวนมากและโครงสร้างถูกทำลาย จนตับเสียการทำงาน อาจเกิดจากโรคตับอักเสบเรื้อรัง ไขมันพอกตับที่ลุกลาม หรือการดื่มแอลกอฮอล์นานๆ ตับแข็งเป็นภาวะถาวรและรุนแรงกว่าค่ะ
การดูจากผลเลือด
- ไขมันพอกตับระยะต้น: ค่าตับ (AST, ALT) อาจสูงเล็กน้อย หรือปกติ บางคนตรวจเลือดไม่พบความผิดปกติ ต้องอาศัยอัลตราซาวนด์ช่วยค่ะ
- ตับแข็ง: อาจพบค่าเอนไซม์ตับผิดปกติ (AST และ ALT มัก AST สูงกว่า ALT), ค่าโปรตีนรวมและอัลบูมินต่ำ, ค่าการแข็งตัวของเลือด (PT/INR) ผิดปกติ, เกล็ดเลือดต่ำ และบิลิรูบินสูง เนื่องจากตับทำงานได้ลดลงค่ะ
- แม้ผลเลือดให้ข้อมูลเบื้องต้นได้ แต่ไม่สามารถบอกชัดเจน 100% ว่าเป็นตับแข็งหรือไม่ จำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น อัลตราซาวนด์ตับ, FibroScan, หรือการตัดชิ้นเนื้อตับค่ะ
สรุปคือ ไขมันพอกตับเป็นภาวะเริ่มต้นที่ถ้าดูแลและปรับพฤติกรรมสามารถกลับสู่ปกติได้ แต่ตับแข็งเป็นระยะท้ายของความเสียหายที่ตับซ่อมแซมตัวเองไม่ได้แล้วค่ะ การวินิจฉัยต้องใช้หลายข้อมูลร่วมกัน ไม่อาศัยผลเลือดเพียงอย่างเดียวค่ะ