ความดันโลหิตตัวบนและตัวล่างมีความหมายแตกต่างกันอย่างไรในเชิงสรีรวิทยา
ความดันโลหิตตัวบน (Systolic blood pressure) และความดันโลหิตตัวล่าง (Diastolic blood pressure) มีความหมายต่างกันทั้งในเชิงตัวเลขและในเชิงสรีรวิทยาค่ะ
-
ความดันโลหิตตัวบน (Systolic)
หมายถึงแรงดันในหลอดเลือดแดงขณะหัวใจบีบตัวเพื่อสูบฉีดเลือดออกจากหัวใจไปเลี้ยงร่างกายค่ะ จึงสะท้อนถึงกำลังในการบีบตัวของหัวใจ ปริมาณเลือดที่ออกต่อครั้ง (stroke volume) และความต้านทานของหลอดเลือดในขณะหัวใจทำงาน
ปัจจัยที่มีผล เช่น ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหัวใจ, ความยืดหยุ่นของหลอดเลือด, ปริมาณเลือดไหลเวียน, และสภาพของลิ้นหัวใจค่ะ -
ความดันโลหิตตัวล่าง (Diastolic)
หมายถึงแรงดันในหลอดเลือดแดงขณะที่หัวใจคลายตัวระหว่างการเต้นแต่ละครั้งค่ะ เป็นค่าที่บ่งบอกถึงความดันพื้นฐานภายในระบบไหลเวียนเลือดแม้หัวใจไม่ได้บีบตัวและสะท้อนถึงความต้านทานของหลอดเลือดแดงส่วนปลาย (peripheral vascular resistance)
ปัจจัยที่มีผล ได้แก่ ความตึงตัวของผนังหลอดเลือด, ระดับฮอร์โมนที่ควบคุมการหดและขยายของหลอดเลือด, และสภาพระบบประสาทอัตโนมัติค่ะ
โดยสรุป ความดันตัวบนจะบอกถึงภาวะขณะหัวใจบีบเลือด ส่วนความดันตัวล่างบอกถึงแรงดันคงเหลือในช่วงพักหัวใจค่ะ ทั้งสองค่ามีความสำคัญเพราะถ้ามีค่าสูงหรือต่ำผิดปกติอาจบ่งชี้ภาวะหัวใจและหลอดเลือดผิดปกติ เช่น ความดันโลหิตสูง ภาวะหัวใจล้มเหลว หรือภาวะหลอดเลือดตีบตันค่ะ การติดตามทั้งคู่พร้อมกันจึงมีความหมายเชิงสรีรวิทยาและทางคลินิกค่ะ