ภาวะไขมันในเลือดสูงแบบพันธุกรรมรักษาและควบคุมน้ำหนักยากกว่าคนทั่วไปอย่างไร
ภาวะไขมันในเลือดสูงแบบพันธุกรรม (Familial Hypercholesterolemia หรือ FH) แตกต่างจากไขมันในเลือดสูงที่เกิดจากปัจจัยแวดล้อมทั่วไปเพราะมีสาเหตุมาจากการกลายพันธุ์ของยีนที่ควบคุมการกำจัดคอเลสเตอรอลส่วนเกิน ทำให้ร่างกายมีระดับ LDL (ไขมันไม่ดี) สูงตั้งแต่กำเนิดค่ะ การรักษาและควบคุมน้ำหนักจึงยากกว่าคนทั่วไปในหลายแง่มุม เช่น
ความยากในการรักษา
- ระดับไขมันสูงตั้งแต่เด็ก ทำให้แม้ควบคุมอาหารและออกกำลังกายแล้ว ระดับ LDL ก็ยังสูงกว่ากลุ่มคนทั่วไป เพราะร่างกายกำจัดคอเลสเตอรอลได้ช้าหรือไม่มีประสิทธิภาพค่ะ
- จำเป็นต้องใช้ยาลดไขมัน เช่น สแตติน (Statin), Ezetimibe หรือยากลุ่ม PCSK9 inhibitor เพื่อช่วยลด LDL ลง ถึงแม้จะควบคู่ไปกับการปรับพฤติกรรมแล้วก็ตามค่ะ
- ต้องตรวจติดตามระดับไขมันในเลือดบ่อย และอาจต้องใช้ยาหลายชนิดร่วมกันถึงจะได้ผลตามเป้าหมายค่ะ
ผลต่อการควบคุมน้ำหนัก
- แม้น้ำหนักตัวจะไม่เกินเกณฑ์ก็อาจมีระดับคอเลสเตอรอลสูง เพราะต้นเหตุหลักมาจากพันธุกรรม ไม่ใช่จากการกินหรือวิถีชีวิตเพียงอย่างเดียวค่ะ
- การลดน้ำหนักช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเผาผลาญไขมันเล็กน้อย แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาหลักได้เหมือนในคนที่ไขมันสูงจากการกินอาหารมันหรือขาดการออกกำลังกายค่ะ
- ต้องให้ความสำคัญกับการเลือกชนิดไขมันและอาหารที่ดีต่อหัวใจมากกว่าการนับแคลอรีเพียงอย่างเดียว เช่น ลดไขมันอิ่มตัว ไขมันทรานส์ เน้นปลาน้ำเย็น ถั่ว ธัญพืช และผักผลไม้ค่ะ
สรุป
คนที่มีภาวะไขมันในเลือดสูงแบบพันธุกรรมจึงต้องดูแลอย่างเข้มงวดกว่าคนทั่วไป เพราะแม้จะคุมอาหาร ออกกำลังกาย และน้ำหนักได้ดี ระดับไขมันก็ยังสูงได้ จำเป็นต้องรักษาร่วมกับแพทย์ตลอดชีวิต เพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดก่อนวัยอันควรค่ะ ถ้าคุณสนใจ ฉันสามารถจัดแผนโภชนาการเฉพาะสำหรับภาวะนี้ให้ได้ค่ะ