ทำไมร่างกายถึงสลายกล้ามเนื้อมาเป็นพลังงานได้ง่ายกว่าไขมันเมื่อเราอดอาหาร
สาเหตุที่ร่างกายมักสลายกล้ามเนื้อมาใช้เป็นพลังงานได้ง่ายกว่าไขมันในช่วงที่เราอดอาหาร เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบเผาผลาญและความพร้อมของสารอาหารค่ะ
- โปรตีนในกล้ามเนื้อถูกเปลี่ยนเป็นกลูโคสได้ง่าย: ภายในกล้ามเนื้อมีโปรตีน ซึ่งสามารถถูกย่อยสลายเป็นกรดอะมิโน แล้วเข้าสู่กระบวนการ Gluconeogenesis ในตับ เพื่อสร้างกลูโคสได้โดยตรง ร่างกายต้องการกลูโคสเพื่อเลี้ยงสมองและเม็ดเลือดแดงที่ใช้ไขมันไม่ได้ จึงเลือกสลายกล้ามเนื้อก่อนในระยะเริ่มต้นของการอดอาหารค่ะ
- ไขมันต้องใช้เวลาปรับระบบ: การเผาผลาญไขมันเป็นพลังงาน (ผ่านคีโตนบอดี) ต้องใช้เวลาหลายวันถึงสัปดาห์ในการปรับเอนไซม์ให้พร้อม ช่วง 1-3 วันแรกของการอดอาหาร ร่างกายจึงใช้วิธีลัดโดยสลายโปรตีนในกล้ามเนื้อเพื่อสร้างกลูโคสแทนค่ะ
- เหตุผลด้านความอยู่รอด: ระยะแรกของการอดอาหาร ร่างกายยังไม่อยากเข้าสู่ภาวะคีโตซิสเต็มรูปแบบ เพราะการใช้ไขมันเพียงอย่างเดียวต้องอาศัยการเปลี่ยนแปลงสมดุลฮอร์โมนหลายอย่าง จึงใช้วิธีสลายโปรตีนและไกลโคเจนก่อนค่ะ
ในระยะยาว (เกิน 3-5 วัน) ร่างกายจะค่อยๆ หันมาเผาผลาญไขมันและผลิตคีโตนเพื่อประหยัดกล้ามเนื้อ แต่หากอดอาหารไม่ถูกวิธี หรือทำบ่อยเกินไป ก็ยังมีโอกาสสูญเสียมวลกล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่อง ทำให้ระบบเผาผลาญช้าลงและร่างกายอ่อนแรงได้ค่ะ
ถ้าต้องการลดการสูญเสียกล้ามเนื้อในช่วงลดน้ำหนักหรืออดอาหาร ควรรวมการรับโปรตีนเพียงพอ ออกกำลังกายแบบแรงต้าน และหลีกเลี่ยงการขาดพลังงานรุนแรงในระยะสั้นค่ะ