ทำไมการกินดึกถึงทำให้อ้วนง่ายกว่ากินกลางวันทั้งที่แคลอรี่เท่ากัน (Chrononutrition)
สาเหตุที่การกินตอนดึกอาจทำให้อ้วนง่ายกว่าการกินในช่วงกลางวัน แม้จะเป็นปริมาณแคลอรี่เท่ากัน เกี่ยวข้องกับศาสตร์ที่เรียกว่า Chrononutrition หรือโภชนาการตามจังหวะเวลาในร่างกายค่ะ เพราะร่างกายมนุษย์มีนาฬิกาชีวภาพ (Circadian rhythm) ที่ควบคุมการเผาผลาญฮอร์โมนและระบบต่าง ๆ ให้เปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
- การเผาผลาญพลังงานช้าลงตอนกลางคืน
ระบบเผาผลาญ (Metabolic rate) และอุณหภูมิร่างกายจะลดลงเมื่อใกล้เวลานอน ทำให้ร่างกายเผาผลาญพลังงานจากอาหารได้ช้ากว่ากินในตอนกลางวันค่ะ - ระดับฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับน้ำตาลและความอยากอาหารเปลี่ยนไป
ตอนกลางคืนความไวต่ออินซูลิน (Insulin sensitivity) จะต่ำลง ซึ่งทำให้ร่างกายจัดเก็บน้ำตาลในรูปไขมันได้ง่ายขึ้น และมีแนวโน้มเกิดน้ำตาลในเลือดสูงหลังมื้ออาหารค่ะ - การซ่อมแซมร่างกายมากกว่าการใช้พลังงาน
ช่วงดึก ร่างกายโฟกัสไปที่การซ่อมแซมเซลล์และสะสมพลังงานเพื่อใช้ในวันถัดไป แทนที่จะนำพลังงานไปใช้ในกิจกรรมทันที ทำให้เกิดการสะสมมากขึ้นค่ะ
นอกจากนี้ การกินดึกมักสัมพันธ์กับปัจจัยพฤติกรรม เช่น การเลือกอาหารที่มีน้ำตาลหรือไขมันสูง การกินอย่างรวดเร็วโดยไม่รู้ตัว และการกินในภาวะที่ร่างกายใกล้นอน ซึ่งส่งผลให้ระบบย่อยอาหารทำงานหนักและนอนหลับไม่สนิท เมื่อการนอนแย่ลง ฮอร์โมนควบคุมความหิว-อิ่ม (เช่น เลปตินและเกรลิน) ก็เสียสมดุล ทำให้หิวบ่อยและกินเกินในวันถัดไปค่ะ
ถ้าต้องการลดความเสี่ยงการอ้วนจากการกินดึก แนะนำให้เลี่ยงอาหารมื้อใหญ่ก่อนนอน 2-3 ชั่วโมง เลือกอาหารย่อยง่าย แคลอรี่ต่ำ และพยายามให้มื้อหลักอยู่ในช่วงกลางวันถึงหัวค่ำ เพื่อให้ระบบเผาผลาญทำงานได้เต็มที่ค่ะ