การฉีดสีเพื่อทำ CT Scan ในผู้ป่วยที่ค่าไตคาบเส้นมีความเสี่ยงทำให้ไตวายถาวรทันทีหรือไม่หากไม่มีการเตรียมตัวด้วยสารน้ำ
โดยปกติการฉีดสีเพื่อทำ CT Scan จะใช้สารทึบรังสีที่มีไอโอดีน ซึ่งมีโอกาสทำให้เกิดภาวะไตเสื่อมเฉียบพลัน (contrast-induced nephropathy: CIN) ได้ โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีการทำงานของไตอยู่ในเกณฑ์คาบเส้นหรือมีโรคไตร่วมอยู่เดิมค่ะ ความเสี่ยงจะสูงขึ้นหากไม่มีการเตรียมร่างกายด้วยการให้สารน้ำเพื่อลดความเข้มข้นของสีในไตและช่วยให้ไตขับสารได้เร็วขึ้นค่ะ
- ในผู้ป่วยที่ค่า eGFR < 60 mL/min/1.73 m² หรือ Creatinine สูงกว่าปกติ จะถือว่ามีความเสี่ยงต่อ CIN ค่ะ
- ถ้าไม่มีการให้สารน้ำล่วงหน้า ความเสี่ยงของการเกิดไตเสื่อมเฉียบพลันจะเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ, ผู้ป่วยเบาหวาน, หรือผู้ที่ขาดน้ำอยู่เดิมค่ะ
- แม้ไตเสื่อมจาก CIN มักจะฟื้นตัวได้ภายใน 1–2 สัปดาห์ แต่ในคนที่ค่าไตต่ำอยู่แล้วหรือมีโรคไตรุนแรง ความเสียหายอาจรุนแรงจนทำให้เกิดภาวะไตวายถาวรและต้องฟอกไตได้ค่ะ
ดังนั้น แนวทางป้องกันจึงเน้น
- เตรียมร่างกายด้วยการให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำก่อนและหลังการฉีดสี
- ลดปริมาณสารทึบรังสีให้เหลือน้อยที่สุดเท่าที่จำเป็น
- เลือกใช้สารทึบรังสีชนิด osmolarity ต่ำหรือต่ำมาก (low/iso-osmolar)
- หลีกเลี่ยงการใช้ยาที่มีพิษต่อไต เช่น ยากลุ่ม NSAIDs ก่อนและหลังการฉีดสี
สรุปคือ ความเสี่ยงเกิดขึ้นจริงและมีโอกาสทำให้ไตเสื่อมถาวรได้ โดยเฉพาะเมื่อค่าไตเดิมไม่ปกติและไม่ได้เตรียมตัวด้วยสารน้ำค่ะ แต่ก็สามารถป้องกันได้มากหากมีการวางแผนอย่างเหมาะสมก่อนทำการตรวจค่ะ