ทำไมคนแก่ถึงฟันผุที่รากฟันง่ายกว่าฟันผุที่ตัวฟัน
สาเหตุที่ผู้สูงอายุมีแนวโน้มฟันผุที่รากฟัน (Root caries) ง่ายกว่าฟันผุที่ตัวฟัน เกี่ยวข้องกับทั้งการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายของเหงือกและฟัน รวมถึงพฤติกรรมการดูแลช่องปากค่ะ
ปัจจัยสำคัญ ได้แก่
- เหงือกร่น: เมื่ออายุมากขึ้น เหงือกมักร่นลง ทำให้รากฟันโผล่พ้นเหงือก รากฟันไม่มีชั้นเคลือบฟันปกป้อง แต่จะมีเพียง “ซีเมนต์” (Cementum) ซึ่งบางมาก และถูกทำลายโดยกรดจากแบคทีเรียได้ง่ายกว่าค่ะ
- น้ำลายลดลง: ผู้สูงอายุจำนวนมากมีปัญหาปากแห้งจากอายุที่มากขึ้น หรือจากผลข้างเคียงของยาที่ใช้รักษาโรคเรื้อรัง (เช่น ยาลดความดัน ยาขับปัสสาวะ) น้ำลายมีบทบาทสำคัญในการชะล้างและป้องกันการเกิดกรดในปาก เมื่อน้ำลายน้อย ความเสี่ยงฟันผุจึงสูงขึ้นค่ะ
- การทำความสะอาดรากฟันยากกว่า: พื้นที่รากฟันที่โผล่ขึ้นมามักอยู่ใกล้เหงือกและติดซอกฟัน ทำให้แปรงหรือตกแต่งสุขอนามัยได้ยาก คราบจุลินทรีย์จึงสะสมมากขึ้นค่ะ
ปัจจัยเสริมอื่น ๆ ยังรวมถึงโรคเหงือกเรื้อรังที่สะสมจากวัยหนุ่มสาว การใส่ฟันปลอมบางชนิดที่ทำให้ทำความสะอาดไม่ทั่วถึง และโภชนาการที่อาจมีการบริโภคน้ำตาลบ่อยในรูปแบบอาหารอ่อน ๆ หรือของหวานบำรุงแรงสำหรับผู้สูงอายุค่ะ ดังนั้นการป้องกันฟันผุในผู้สูงวัยจึงต้องให้ความสำคัญกับการแปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ การใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟัน รวมถึงตรวจสุขภาพฟันทุก 6 เดือนค่ะ