ผู้ป่วยที่กลืนอาหารลำบากและสำลักบ่อยหลังเป็นสโตรกมีวิธีฝึกกลืนอย่างไรไม่ให้ปอดอักเสบติดเชื้อ
หลังเกิดสโตรก กล้ามเนื้อที่ใช้ในการกลืนอาจอ่อนแรงหรือทำงานไม่ประสานกัน ทำให้ผู้ป่วยกลืนลำบากและเสี่ยงสำลัก ซึ่งอาจนำไปสู่การติดเชื้อในปอดได้ค่ะ การฝึกกลืนอย่างถูกต้องและการปรับพฤติกรรมการกินสามารถช่วยลดความเสี่ยงได้
แนวทางการฝึกกลืนและป้องกันสำลัก
- จัดท่าทางผู้ป่วย: ให้ผู้ป่วยนั่งหลังตรง ศีรษะเอนเล็กน้อยไปข้างหน้า (chin tuck) เพื่อป้องกันอาหารไหลย้อนเข้าหลอดลมค่ะ
- เลือกชนิดอาหาร: เริ่มจากอาหารกึ่งเหลวข้น เช่น โจ๊กข้น หรือเครื่องดื่มที่ใส่สารทำให้ข้น เพื่อควบคุมการไหลของอาหารค่ะ
- ฝึกการกลืนทีละคำเล็กๆ: ไม่รีบกลืน ขณะกลืนให้กลั้นหายใจสั้น ๆ แล้วค่อยหายใจออกหลังกลืนเสร็จ เพื่อป้องกันการสำลักค่ะ
- ใช้เทคนิคฝึกกลืนจากนักกิจกรรมบำบัดหรือนักแก้ไขการพูด เช่น การออกเสียง “กะ-กะ-กะ” หรือ “คะ-คะ-คะ” เพื่อเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อกลืนค่ะ
- สังเกตอาการระหว่างกิน: ไอ น้ำลายฟูม หรือเสียงเปลี่ยนเป็นแหบ ควรหยุดทันทีและพักก่อนลองใหม่ค่ะ
การป้องกันปอดอักเสบติดเชื้อ
- รักษาสุขอนามัยช่องปากอย่างสม่ำเสมอเพื่อลดแบคทีเรีย
- หลีกเลี่ยงการให้อาหารขณะนอนราบ
- ฝึกกลืนอย่างต่อเนื่องวันละหลายครั้งแม้ไม่อยู่ในมื้ออาหาร เพื่อให้กล้ามเนื้อทำงานได้ดีขึ้นค่ะ
ถ้าผู้ป่วยมีอาการสำลักบ่อย หรือมีไข้ ไอมีเสมหะ ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินและปรับแผนฝึกกลืนโดยผู้เชี่ยวชาญค่ะ หากสนใจ ฉันสามารถจัด “โปรแกรมฝึกกลืนหลังสโตรกแบบละเอียด 7 วัน” ให้ได้เพื่อใช้ฝึกที่บ้านนะคะ