ทำไมบางคนออกกำลังกายหนักๆ แล้วถึงมีอาการคันยิบๆ ตามผิวหนังและมีผื่นแดงเห่อขึ้นมาเหมือนลมพิษ
อาการคันยิบ ๆ พร้อมผื่นแดงคล้ายลมพิษหลังออกกำลังกายหนัก อาจเกิดจากสาเหตุที่เรียกว่า “Exercise-induced urticaria” หรือ “Cholinergic urticaria” ค่ะ ซึ่งเกิดจากการที่ร่างกายมีอุณหภูมิสูงขึ้นจากการออกกำลังกาย กระตุ้นให้ร่างกายหลั่งสารฮีสตามีน (Histamine) ส่งผลให้เกิดอาการคัน แสบร้อน และผื่นแดงขึ้นตามผิวหนังค่ะ โดยปกติผื่นนี้มักจะขึ้นเป็นปื้นนูนเล็ก ๆ และหายไปได้เองภายใน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมงหลังหยุดออกกำลังกายค่ะ
สาเหตุที่พบได้บ่อยมีดังนี้ค่ะ
- Cholinergic urticaria: เกิดจากการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิร่างกายและเหงื่อ เป็นภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อสารในร่างกายมากเกินไป
- Heat rash (ผดร้อน): มักเกิดเมื่อร่างกายร้อนและมีเหงื่อมาก ทำให้รูขุมขนอุดตัน เกิดผื่นแดงคัน
- Exercise-induced anaphylaxis: ภาวะรุนแรงแต่พบได้น้อย อาจมีอาการลมพิษร่วมกับหน้ามืด หายใจลำบาก ควรรีบพบแพทย์ทันที
- ปัจจัยกระตุ้นเสริม เช่น การรับประทานอาหารบางชนิดก่อนออกกำลังกาย การใช้ยาบางประเภท หรือสวมเสื้อผ้าที่ไม่ระบายอากาศ
การจัดการเบื้องต้นสามารถทำได้โดย
- อุ่นร่างกายก่อนออกกำลังกาย และเพิ่มความหนักอย่างค่อยเป็นค่อยไป
- ใส่เสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี ลดการเก็บความร้อน
- หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายในช่วงอากาศร้อนจัด
- หากมีอาการสามารถใช้ยากลุ่มต้านฮีสตามีน (Antihistamines) ก่อนออกกำลังกาย (ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้)
- ถ้ามีอาการรุนแรง เช่น หายใจไม่ออก บวมที่หน้า คอ หรือมีอาการหน้ามืด ควรหยุดออกกำลังกายทันที และรีบไปพบแพทย์ค่ะ
ถ้าคุณต้องการ ฉันสามารถช่วยคุณทำแบบทดสอบประเมินว่าผื่นของคุณน่าจะเป็นจากการออกกำลังกายหรือมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เพื่อหาวิธีป้องกันที่เหมาะสมกับคุณที่สุดค่ะ