ความดันในลูกตาขึ้นสูงเวลาเบ่งอุจจาระแรงๆ มีผลทำให้เส้นเลือดฝอยในตาแตกได้ไหม
ใช่ค่ะ เวลาเราเบ่งอุจจาระแรง ๆ ร่างกายจะเกิดภาวะที่เรียกว่า Valsalva maneuver คือการกลั้นหายใจร่วมกับการเกร็งกล้ามเนื้อท้อง ซึ่งจะเพิ่มแรงดันในทรวงอกและช่องท้อง ส่งผลให้ความดันเลือดดำกลับไปสู่หัวใจลดลง แต่ความดันในเส้นเลือดบริเวณศีรษะและลูกตากลับสูงขึ้นชั่วคราวค่ะ การเพิ่มขึ้นของความดันในลูกตา (intraocular pressure) ร่วมกับความดันในเส้นเลือดฝอยรอบดวงตา อาจทำให้ผนังของเส้นเลือดที่บอบบางแตกได้ โดยเฉพาะในคนที่มีโรคประจำตัวบางอย่างค่ะ
ปัจจัยที่เสี่ยงต่อการทำให้เส้นเลือดฝอยในตาแตกเวลามีการเบ่ง ได้แก่
- มีโรคต้อหิน (Glaucoma) หรือความดันตาสูงเรื้อรัง
- มีความดันโลหิตสูง ทำให้เส้นเลือดเปราะและแตกง่าย
- มีภาวะเกล็ดเลือดต่ำ หรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด เช่น aspirin, warfarin
- มีการอักเสบ หรือตาแห้งเรื้อรัง ซึ่งทำให้เส้นเลือดรอบตาเปราะบางมากขึ้น
แม้ในคนที่ตาแข็งแรงปกติ เส้นเลือดฝอยในตา (โดยเฉพาะเยื่อบุตา) ก็อาจแตกได้หากมีแรงดันสูงชั่วคราวจากการไอ จาม หรือเบ่งแรง ๆ ทำให้เห็นเป็นรอยเลือดแดงในตาขาว แต่โดยทั่วไปเลือดนี้จะค่อย ๆ ถูกดูดซึมและหายไปเองใน 1–2 สัปดาห์ อย่างไรก็ตาม หากมีอาการปวดตามาก สายตาพร่าทันที หรือมีเลือดออกในตาซ้ำบ่อย ๆ ควรไปพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุค่ะ