ทำไมคนที่เป็นโรคตื่นตระหนกหรือแพนิคมักจะรู้สึกกลัวตายอย่างรุนแรงทั้งที่สัญญาณชีพทุกอย่างปกติดี
อาการกลัวตายอย่างรุนแรงในคนที่มีโรคตื่นตระหนกหรือแพนิค เกิดจากกลไกทางสมองและระบบประสาทอัตโนมัติที่ตอบสนองเกินความจริงต่อสิ่งกระตุ้นค่ะ แม้ว่าสัญญาณชีพ เช่น ชีพจร ความดันโลหิต หรือการตรวจร่างกายอื่น ๆ จะอยู่ในเกณฑ์ปกติ แต่สมอง โดยเฉพาะส่วนอะมิกดาลา (amygdala) และระบบประสาทซิมพาเทติกจะส่งสัญญาณ “อันตราย” ไปทั่วร่างกาย ทำให้รู้สึกเหมือนกำลังจะตายจริง ๆ ค่ะ
สาเหตุหลัก ๆ ที่ทำให้เกิดความรู้สึกนี้ มีดังนี้ค่ะ
- การตีความร่างกายผิดพลาด (Misinterpretation) : ผู้ป่วยแพนิคมักไวต่อการรับรู้ความรู้สึกในร่างกาย เช่น หัวใจเต้นเร็ว จึงเข้าใจว่าเป็นสัญญาณหัวใจวาย ทั้งที่แท้จริงไม่ได้เป็นค่ะ
- การกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเทติกเกินปกติ : ทำให้หัวใจเต้นเร็ว เหงื่อออก หายใจถี่ ส่งผลให้ร่างกายมีอาการใกล้เคียงกับเวลาที่ตกอยู่ในอันตราย
- ความจำฝังใจ (Conditioned fear) : หากเคยมีประสบการณ์กลัวตายจากอาการแพนิคมาก่อน สมองจะเรียนรู้ว่าความรู้สึกเหล่านี้ = อันตรายร้ายแรง แม้เหตุการณ์ครั้งใหม่จะไม่อันตรายจริง
ดังนั้น อาการ “กลัวตาย” เหล่านี้จึงไม่ใช่แค่ความคิดหรือจิตใจ แต่เป็นปฏิกิริยาผสมระหว่างชีววิทยาและจิตวิทยาที่ซับซ้อนค่ะ การรักษามักใช้วิธีผสมผสาน เช่น การบำบัดพฤติกรรมทางความคิด (CBT) เพื่อฝึกตีความอาการใหม่ การฝึกหายใจลดภาวะหายใจถี่ รวมถึงการใช้ยาควบคุมสารสื่อประสาทในสมองในบางกรณีค่ะ