ผู้ป่วยเบาหวานถ้าฉีดอินซูลินแล้วไปออกกำลังกายทันทีจะทำให้เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำจนช็อกหมดสติได้ไหม
โดยหลักการแล้ว ผู้ป่วยเบาหวานที่ฉีดอินซูลินแล้วไปออกกำลังกายในทันทีมีความเสี่ยงที่จะเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ (Hypoglycemia) ได้จริงค่ะ เพราะ
- อินซูลิน จะช่วยนำน้ำตาลกลูโคสจากเลือดเข้าสู่เซลล์เพื่อสร้างพลังงาน ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดลดลง
- การออกกำลังกาย เองก็จะกระตุ้นให้กล้ามเนื้อนำน้ำตาลเข้าสู่เซลล์มากขึ้น โดยไม่ต้องใช้อินซูลินมากนัก จึงเกิดผลร่วมกันที่ทำให้ระดับน้ำตาลต่ำลงรวดเร็วค่ะ
- ถ้าทั้งสองปัจจัยเกิดพร้อมกัน (อินซูลินสูง + การใช้น้ำตาลจากการออกกำลัง) ร่างกายอาจลดน้ำตาลลงเกินไปจนเกิดอาการหน้ามืด เหงื่อออก ใจสั่น มือสั่น และถ้ารุนแรงอาจหมดสติหรือช็อกได้ค่ะ
ปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้เกิดภาวะน้ำตาลต่ำมากขึ้น
- ฉีดอินซูลินขนาดสูงใกล้ช่วงออกกำลังกาย
- ออกกำลังกายแบบหนักหรือเป็นเวลานาน
- ไม่รับประทานอาหารหรือของว่างก่อนออกกำลังกาย
- ออกกำลังกายในช่วงที่อินซูลินยังออกฤทธิ์สูงสุด (Peak action)
- ดื่มแอลกอฮอล์ก่อนหรือหลังออกกำลังกาย
แนวทางป้องกัน
- ควรรับประทานอาหารหรือของว่างที่มีคาร์โบไฮเดรตก่อนออกกำลังกายประมาณ 30 นาที โดยปรับปริมาณให้เหมาะกับความหนักของการออกกำลัง
- เว้นระยะอย่างน้อย 1-2 ชั่วโมงระหว่างการฉีดอินซูลินกับการออกกำลังกาย หรือปรึกษาแพทย์เรื่องการปรับขนาดอินซูลินในวันที่ต้องออกกำลังกาย
- พกอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลเร็วดูดซึม เช่น น้ำผลไม้ ลูกอมขนมหวาน ติดตัวในระหว่างออกกำลังกาย เผื่อฉุกเฉิน
- ตรวจระดับน้ำตาลก่อนและหลังออกกำลังกายทุกครั้ง และสังเกตอาการผิดปกติค่ะ
หากเกิดอาการน้ำตาลต่ำบ่อย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับแผนการใช้ยาและการออกกำลังกายให้เหมาะสม ป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงค่ะ