ปัสสาวะเล็ดเวลาไอ ต้องผ่าตัดหรือแบบทำกายภาพช่วยได้ไหมคะ
อาการปัสสาวะเล็ดเวลาไอ จาม หรือออกแรง มักเกิดจาก “ภาวะกลั้นปัสสาวะไม่อยู่แบบเครียด” (Stress Urinary Incontinence) ซึ่งมักเกิดเพราะกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานและเนื้อเยื่อพยุงท่อปัสสาวะอ่อนแรง ทำให้ความดันจากช่องท้องดันปัสสาวะออกมาง่ายขึ้นค่ะ สาเหตุอาจมาจากการคลอดบุตร การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมนในวัยทอง ภาวะอ้วน หรือการผ่าตัดบางประเภทค่ะ
โดยทั่วไป การรักษามีหลายวิธีและไม่จำเป็นต้องผ่าตัดตั้งแต่แรกเสมอไปค่ะ แพทย์มักเริ่มจากแนวทางที่ไม่ใช้การผ่าตัดก่อน เช่น
- การทำกายภาพกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกราน (Kegel exercise) เพื่อเสริมแรงพยุงท่อปัสสาวะ
- การปรับพฤติกรรม เช่น ควบคุมน้ำหนัก ลดเครื่องดื่มที่เป็นคาเฟอีนหรือแอลกอฮอล์ จัดตารางการเข้าห้องน้ำให้สม่ำเสมอ
- การใช้เครื่องมือพยุงท่อปัสสาวะ (Pessary) สำหรับบางราย โดยเฉพาะถ้าผู้ป่วยยังไม่พร้อมผ่าตัด
- กายภาพร่วมกับนักกายภาพบำบัดเฉพาะทาง ที่ฝึกวิธีเกร็ง-คลายกล้ามเนื้ออย่างถูกต้องค่ะ
หากทำกายภาพและปรับพฤติกรรมแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีความรุนแรงมาก (เช่น ไอหรือขยับเล็กน้อยก็เล็ดมาก) จึงจะพิจารณาวิธีผ่าตัด เช่น การใส่แถบพยุงท่อปัสสาวะแบบ TVT/TOT เพื่อเพิ่มการพยุงให้ท่อปัสสาวะ ซึ่งมักได้ผลดี แต่ก็มีความเสี่ยงที่ต้องชั่งน้ำหนักร่วมกับแพทย์ค่ะ ดังนั้นแนะนำให้เริ่มจากวิธีกายภาพและปรับพฤติกรรมก่อนอย่างน้อย 3-6 เดือน และติดตามผลกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญระบบทางเดินปัสสาวะหรือสูตินรีแพทย์ค่ะ