แฟนผมมีอาการปวดส้นเท้าหลังตื่นจากการนั่งนานๆ ครับ ก้าวแรกจะเจ็บมากแต่เดินไปสักพักดีขึ้น เป็นอะไรได้บ้าง
อาการที่เล่าว่า “ปวดส้นเท้าหลังนั่งนาน ๆ หรือหลังตื่นนอน ก้าวแรกเจ็บมาก แต่เดินไปสักพักแล้วดีขึ้น” ค่อนข้างเข้าได้กับ “พังผืดใต้ฝ่าเท้าอักเสบ” (Plantar fasciitis) มากที่สุดค่ะ เป็นภาวะที่พังผืดบริเวณฝ่าเท้าใกล้ส้นเท้าเกิดการอักเสบหรือรับแรงซ้ำ ๆ มากเกินไป มักเจ็บตรงใต้ส้นเท้าหรือค่อนไปด้านในของส้น อาการเด่นคือเจ็บตอนก้าวแรกหลังพักนาน ๆ แล้วจะค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อเดินต่อค่ะ ปัจจัยเสี่ยงได้แก่ ยืนนาน เดินเยอะ น้ำหนักตัวมาก รองเท้าไม่ซัพพอร์ต ฝ่าเท้าแบน เอ็นร้อยหวายตึง หรือเริ่มออกกำลังกายหนักขึ้นค่ะ
นอกจากพังผืดอักเสบ ยังมีสาเหตุอื่นที่เป็นไปได้ เช่น
- เอ็นร้อยหวายอักเสบ: มักปวดด้านหลังส้นเท้าหรือเหนือส้น โดยเฉพาะเวลาเดินขึ้นบันไดหรือเขย่งค่ะ
- รองช้ำ/ไขมันรองส้นบาง: เจ็บเหมือนเหยียบของแข็ง โดยเฉพาะเวลาลงน้ำหนักนาน ๆ ค่ะ
- กระดูกงอกที่ส้นเท้า: บางคนมีร่วมกับพังผืดอักเสบ แต่กระดูกงอกเองอาจไม่ใช่สาเหตุหลักของอาการค่ะ
- เส้นประสาทถูกกดทับ หรือภาวะข้ออักเสบ: ถ้ามีชาร่วมด้วย บวมแดง หรือปวดหลายข้อ อาจต้องตรวจเพิ่มเติมค่ะ
การดูแลเบื้องต้นที่ช่วยได้ ได้แก่ ลดการเดินหรือยืนนานช่วงที่ปวด ประคบเย็น 15–20 นาทีวันละหลายครั้ง ยืดน่องและฝ่าเท้าเป็นประจำ ใช้รองเท้าพื้นนุ่มมีซัพพอร์ต หลีกเลี่ยงเดินเท้าเปล่าบนพื้นแข็ง และอาจใช้แผ่นรองส้นเท้าค่ะ หากอาการเป็นเกิน 2–4 สัปดาห์ ปวดมากจนเดินลำบาก มีบวมแดงร้อน ชา อ่อนแรง หรือปวดแม้ไม่ได้ลงน้ำหนัก ควรพบแพทย์กระดูกหรือเวชศาสตร์ฟื้นฟูเพื่อตรวจเพิ่มเติม อาจต้องทำกายภาพหรืออัลตราซาวด์ดูเส้นเอ็นค่ะ