สาเหตุหลักของดีซ่านในผู้ใหญ่คืออะไร?
ภาวะดีซ่านในผู้ใหญ่เกิดจากการสะสมของสารบิลิรูบิน (Bilirubin) ในเลือดมากกว่าปกติ ซึ่งทำให้ผิวหนังและตาขาวมีสีเหลืองค่ะ สาเหตุหลักสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ดังนี้
- เกิดจากปัญหาในตับ (Hepatic causes) เช่น
- โรคตับอักเสบจากไวรัส (Hepatitis A, B, C)
- โรคตับแข็ง (Cirrhosis)
- ภาวะตับอักเสบจากภูมิคุ้มกันทำลายตับเอง (Autoimmune hepatitis)
- ผลข้างเคียงจากยาหรือสารพิษที่ทำลายตับ
- เกิดจากการอุดกั้นทางเดินน้ำดี (Post-hepatic causes) เช่น
- นิ่วในท่อน้ำดี
- มะเร็งตับอ่อนหรือมะเร็งท่อน้ำดี
- การตีบหรืออุดตันของท่อทางเดินน้ำดีจากการอักเสบ
- เกิดจากการแตกทำลายเม็ดเลือดแดง (Pre-hepatic causes) เช่น
- โรคโลหิตจางจากเม็ดเลือดแดงแตก (Hemolytic anemia)
- ธาลัสซีเมีย (Thalassemia)
- ภาวะเม็ดเลือดแดงแตกจากยา หรือสารพิษ
โดยสรุป ดีซ่านในผู้ใหญ่สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่เกิดปัญหาก่อนที่สารบิลิรูบินจะเข้าสู่ตับ ปัญหาที่ตัวตับเอง หรือปัญหาหลังจากที่บิลิรูบินถูกแปรสภาพแล้ว ซึ่งการวินิจฉัยต้องอาศัยทั้งการตรวจเลือด การตรวจภาพ เช่นอัลตราซาวด์ หรือ CT scan และประวัติสุขภาพของผู้ป่วย เพื่อระบุสาเหตุที่แท้จริงค่ะ
ในแง่การรักษา ขึ้นอยู่กับรากของปัญหา เช่น หากเกิดจากนิ่วในท่อน้ำดี อาจต้องทำการส่องกล้องหรือผ่าตัดเอานิ่วออก แต่ถ้าสาเหตุคือไวรัสตับอักเสบ อาจใช้ยาต้านไวรัสและการดูแลอาหารและสุขภาพร่วมด้วย การปรับวิถีชีวิต เช่น งดแอลกอฮอล์ และรับประทานอาหารที่ดีต่อการทำงานของตับ เป็นสิ่งสำคัญในการฟื้นฟูและป้องกันการเกิดซ้ำค่ะ