ก้อนที่เปลือกตาเป็นกุ้งยิงหรือไขมันอุดตัน แยกอย่างไร
ก้อนบริเวณเปลือกตาอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุค่ะ ที่พบบ่อยคือ “กุ้งยิง” (hordeolum) และ “ไขมันอุดตัน” หรือ “chalazion” ซึ่งแม้จะดูคล้ายกัน แต่มีลักษณะต่างกันดังนี้ค่ะ
ลักษณะกุ้งยิง (Hordeolum)
- เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียในต่อมไขมันบริเวณเปลือกตา
- มักเริ่มจากปวด บวม แดง ร้อน บริเวณเปลือกตา
- อาการมาเร็วภายใน 1–2 วัน และปวดมากเมื่อกด
- อาจมีหัวหนองเล็ก ๆ เห็นได้ชัดบนเปลือกตา
- อาจมีน้ำตาไหล หรือระคายเคืองตาร่วมด้วยค่ะ
ลักษณะไขมันอุดตัน (Chalazion)
- เกิดจากการอุดตันของต่อมไขมัน (meibomian gland) โดยไม่มีการติดเชื้อ
- ก้อนมักแข็ง ตึง ไม่เจ็บ หรือเจ็บเล็กน้อยในช่วงแรก
- อาการมาแบบค่อย ๆ เพิ่มขนาดใน 1–2 สัปดาห์
- มักไม่มีผิวหนังแดงชัด หรือมีการอักเสบรุนแรง
- มักเกิดซ้ำในบางคนที่มีปัญหาไขมันในน้ำตาไม่สมดุลค่ะ
การสังเกตแยกเบื้องต้น
- ถ้าก้อนเกิดเร็ว ปวด บวม แดง = น่าจะเป็นกุ้งยิง
- ถ้าก้อนโตช้า ไม่เจ็บ หรือเจ็บเล็กน้อย และผิวไม่แดงมาก = น่าจะเป็นไขมันอุดตัน
- ในบางกรณี กุ้งยิงที่หายแล้วอาจกลายเป็นไขมันอุดตันคงอยู่เป็นก้อนแข็งค่ะ
หากไม่แน่ใจควรไปพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจยืนยัน เพราะบางครั้งก้อนที่เปลือกตาอาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่นซีสต์ หรือเนื้องอกค่ะ การรักษาแตกต่างกัน เช่น กุ้งยิงมักรักษาด้วยประคบร้อนและยาฆ่าเชื้อ ส่วนไขมันอุดตันอาจต้องประคบร้อนและบางครั้งขูดออกค่ะ