โปรตีนคุณภาพต่ำพบได้ในอาหารประเภทใดและทำไมผู้ป่วยโรคไตจึงควรจำกัดปริมาณ
โปรตีนคุณภาพต่ำ (Low Biological Value Protein) หมายถึงโปรตีนที่ไม่มีกรดอะมิโนจำเป็นครบถ้วน หรือสัดส่วนของกรดอะมิโนที่มีไม่เหมาะสมต่อความต้องการของร่างกายค่ะ อาหารที่พบโปรตีนคุณภาพต่ำมักเป็นแหล่งโปรตีนจากพืช เช่น
- ธัญพืชบางชนิด เช่น ข้าว ข้าวโพด ข้าวสาลี
- พืชตระกูลถั่วบางชนิด (ถั่วลิสง ถั่วแดง) ที่ขาดกรดอะมิโนจำเป็นประเภทหนึ่งหรือหลายชนิด
- ผักบางชนิดที่มีปริมาณโปรตีนต่ำและไม่ครบกรดอะมิโนจำเป็น
ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าอาหารเหล่านี้ไม่ดี เพียงแค่คุณค่าทางโปรตีนต่ำกว่าแหล่งโปรตีนจากสัตว์ เช่น เนื้อ ปลา ไข่ นม ค่ะ
ผู้ป่วยโรคไตควรจำกัดปริมาณโปรตีน โดยเฉพาะโปรตีนคุณภาพต่ำ เพราะเมื่อร่างกายย่อยและเผาผลาญโปรตีน จะเกิดไนโตรเจนและของเสีย เช่น ยูเรีย และครีอะตินิน ซึ่งต้องขับออกทางไตค่ะ ถ้าบริโภคโปรตีนมากเกินไป ไตที่ทำงานลดลงแล้วจะต้องทำงานหนักขึ้น เสี่ยงต่อการเสื่อมเร็วขึ้น นอกจากนี้โปรตีนคุณภาพต่ำจะให้กรดอะมิโนไม่ครบ ทำให้ร่างกายต้องสลายเนื้อเยื่อของตัวเองมาชดเชย ซึ่งยิ่งสร้างของเสียเพิ่มขึ้นค่ะ
ในผู้ป่วยโรคไต แนวทางโภชนาการที่ดีคือ เลือกโปรตีนคุณภาพสูงในปริมาณที่เหมาะสม เช่น ไข่ขาว เนื้อปลา หรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน และเสริมด้วยผักผลไม้ในปริมาณและชนิดที่เหมาะกับระดับโพแทสเซียมและฟอสฟอรัสของผู้ป่วยค่ะ โดยมักจะจำกัดโปรตีนคุณภาพต่ำจากพืชให้เหลือในสัดส่วนที่น้อยลง เพื่อช่วยลดภาระการทำงานของไตและรักษาสมดุลสารอาหารในร่างกายค่ะ