ทำไมคนที่เคยอ้วนมาก่อนถึงกลับมาอ้วนได้ง่ายกว่าคนที่น้ำหนักปกติมาตลอดแม้จะกินเท่ากัน
คนที่เคยมีน้ำหนักเกินหรืออ้วนมาก่อนมีแนวโน้มที่จะกลับมาอ้วนได้ง่ายกว่าเดิม แม้ว่าจะกินอาหารในปริมาณเท่ากับคนที่ไม่เคยอ้วนเลย เนื่องจากร่างกายและระบบเผาผลาญมีการเปลี่ยนแปลงจากช่วงที่เคยสะสมไขมันมากค่ะ ปัจจัยหลักๆ ได้แก่
- การเปลี่ยนแปลงของระบบเผาผลาญ (Metabolic Adaptation): เมื่อเคยลดน้ำหนักลงจากจุดที่เคยอ้วน ร่างกายมักจะปรับตัวโดยลดอัตราการเผาผลาญพลังงานพื้นฐาน (Basal Metabolic Rate) ให้ต่ำลง เพื่อป้องกันการสูญเสียพลังงานเกินไป ทำให้กินเท่าเดิมแต่เผาผลาญน้อยกว่าคนปกติค่ะ
- จำนวนเซลล์ไขมัน (Fat Cell Number): คนที่เคยอ้วนมาก่อนมักมีจำนวนเซลล์ไขมันมากกว่า แม้ว่าลดน้ำหนักแล้วเซลล์ไขมันจะหดตัว แต่จำนวนเซลล์ยังคงเท่าเดิม และพร้อมที่จะเก็บพลังงานกลับมาใหม่ได้เร็วค่ะ
- ฮอร์โมนควบคุมความหิวและอิ่ม: ฮอร์โมน Leptin, Ghrelin อาจเสียสมดุล ทำให้รู้สึกหิวง่ายและอิ่มช้ากว่าคนที่ไม่เคยอ้วน ทำให้โอกาสกินเกินมีมากขึ้นค่ะ
นอกจากนี้ ยังมีผลทางด้าน “Set Point Theory” ซึ่งหมายถึงร่างกายจะพยายามรักษาน้ำหนักในจุดที่เคยอยู่เป็นเวลานานเอาไว้ เมื่อเคยชินกับน้ำหนักที่สูง สมองและฮอร์โมนจะส่งสัญญาณให้กลับไปที่น้ำหนักเดิมแม้จะพยายามควบคุมอาหารก็ตามค่ะ ดังนั้นการควบคุมน้ำหนักในคนที่เคยอ้วนมาก่อนจึงต้องใช้ความต่อเนื่องและวินัยระยะยาว เช่น ออกกำลังกายเป็นประจำ คุมอาหารให้สมดุล และติดตามน้ำหนักเป็นระยะ เพื่อป้องกันการไหลกลับของน้ำหนักค่ะ