ทำไมคนที่ทำงานกะดึกถึงมีความเสี่ยงต่อโรคอ้วนและเบาหวานสูงกว่าคนทำงานเวลาปกติ
การทำงานกะดึกอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอ้วนและเบาหวาน เนื่องจากมีผลกระทบทั้งต่อระบบเมตาบอลิซึม ฮอร์โมน และพฤติกรรมการใช้ชีวิตค่ะ ปัจจัยหลัก ๆ ได้แก่
- การรบกวนจังหวะชีวภาพ (Circadian Rhythm Disruption): ร่างกายของเรามีวงจรนาฬิกาชีวภาพที่ควบคุมการนอนหลับ การเผาผลาญ และการทำงานของฮอร์โมน เมื่อทำงานเวลากลางคืนและนอนกลางวัน วงจรนี้จะผิดเพี้ยน ทำให้การเผาผลาญพลังงานทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพค่ะ
- การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน: การนอนน้อยหรือนอนไม่เป็นเวลา ส่งผลให้ฮอร์โมนที่ควบคุมความหิวและความอิ่ม (เช่น เลปตินและเกรลิน) ทำงานผิดปกติ เพิ่มความอยากอาหาร โดยเฉพาะอาหารที่มีน้ำตาลและไขมันสูงค่ะ
- พฤติกรรมการรับประทานอาหาร: คนทำงานกะดึกมักมีเวลารับประทานอาหารไม่เป็นเวลา หรือกินขนมและอาหารฟาสต์ฟู้ดบ่อยเพราะสะดวก ซึ่งเพิ่มโอกาสสะสมไขมันและเพิ่มระดับน้ำตาลในเลือดค่ะ
นอกจากนี้ การทำงานกะดึกยังส่งผลทางอ้อม เช่น ความเหนื่อยล้าสะสม ทำให้ความตั้งใจในการออกกำลังกายน้อยลง ส่งผลให้พลังงานที่ใช้ต่อวันลดลง ในขณะเดียวกันร่างกายจะเก็บพลังงานไว้ในรูปแบบไขมันมากขึ้น ซึ่งหากเกิดเป็นเวลานานอาจนำไปสู่ ภาวะดื้อต่ออินซูลิน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ค่ะ
สรุปคือ การทำงานขัดกับนาฬิกาชีวภาพ การนอนหลับไม่เพียงพอ การกินอาหารในเวลาที่ร่างกายไม่พร้อม และกิจกรรมทางกายน้อย ล้วนทำให้โอกาสเกิดโรคอ้วนและเบาหวานสูงขึ้น หากจำเป็นต้องทำงานกะดึก ควรปรับพฤติกรรม เช่น วางแผนมื้ออาหารให้สมดุล ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และพยายามนอนให้เพียงพอเพื่อช่วยลดความเสี่ยงค่ะ