กลไกการอิ่มแบบ Sensory Specific Satiety ส่งผลให้เรารับแคลอรี่เกินจากการกินบุฟเฟต์ที่มีอาหารหลากหลายได้อย่างไร
กลไก Sensory Specific Satiety (SSS) คือ ปรากฏการณ์ที่ความรู้สึกอร่อยหรือความอยากอาหารต่อรสชาติหนึ่ง ๆ จะลดลงเมื่อเรากินอาหารชนิดนั้นซ้ำ ๆ จนถึงจุดอิ่ม แต่ความอยากอาหารต่อรสชาติหรือเนื้อสัมผัสที่แตกต่างกันกลับยังคงสูงอยู่ค่ะ ดังนั้นเมื่ออยู่ในบุฟเฟต์ซึ่งมีอาหารหลากหลายหลายรสชาติ หลายเนื้อสัมผัส เราจะสามารถ “รีเซ็ต” ความอยากไปเรื่อย ๆ ด้วยการเปลี่ยนชนิดอาหาร ส่งผลให้เรากินได้ต่อเนื่องและเกินความต้องการพลังงานจริง ๆ ค่ะ
เหตุผลที่ SSS ทำให้เรารับแคลอรี่เกินในบุฟเฟต์ ได้แก่
- ความหลากหลายของรสชาติและเนื้อสัมผัส: จากเค็ม → หวาน → เปรี้ยว หรือจากกรอบ → นุ่ม → เนียน เพิ่มสิ่งเร้ากับประสาทสัมผัส ทำให้สมองไม่ส่งสัญญาณหยุดกินเร็ว
- ฮอร์โมนความอิ่มทำงานล่าช้า: ระหว่างกินอาหารหลากหลาย ฮอร์โมนอย่างเลปตินและเปปไทด์ YY ยังไม่เพิ่มสูงพอ แต่สมองจะได้รับสิ่งเร้าจากรสชาติใหม่ ๆ จึงยังรู้สึกอยาก
- แรงจูงใจทางจิตวิทยา: แนวคิด “กินให้คุ้ม” ประกอบกับความรู้สึกตื่นเต้นที่มีอาหารตัวเลือกมาก กระตุ้นให้เรากินเกินความอิ่มทางกาย
โดยรวมแล้ว SSS ทำให้สัญญาณอิ่มทางประสาทสัมผัสและสมองไม่สอดคล้องกับความอิ่มจริงทางกายภาพค่ะ ในสถานการณ์บุฟเฟต์ นั่นหมายถึงเรามีแนวโน้มจะกินเกินได้ง่ายมาก ดังนั้นหากต้องการลดโอกาสการรับพลังงานเกิน ควรใช้เทคนิค เช่น แบ่งอาหารเป็นรอบเล็ก ๆ ชิมเพียงปริมาณน้อยเมื่อเปลี่ยนเมนู หรือดื่มน้ำพักระหว่างจาน เพื่อให้ร่างกายมีเวลาส่งสัญญาณอิ่มจริง ๆ ค่ะ