ทำไมมะเร็งถึงชอบลามไปที่ปอด ตับ และกระดูก
สาเหตุที่มะเร็งมักลามไปที่ปอด ตับ และกระดูก เกี่ยวข้องกับทั้งโครงสร้างของระบบไหลเวียนเลือดและน้ำเหลือง รวมถึงสภาพแวดล้อมของอวัยวะเหล่านี้ที่เอื้อต่อการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็งค่ะ
- ปอด: เลือดเกือบทั้งหมดจากร่างกายจะไหลกลับเข้าที่หัวใจ และถูกสูบไปยังปอดเพื่อแลกเปลี่ยนก๊าซ ทำให้เซลล์มะเร็งที่หลุดเข้าสู่กระแสเลือดมีโอกาสติดค้างในเส้นเลือดฝอยของปอดได้ง่ายค่ะ
- ตับ: เลือดจากระบบทางเดินอาหารจะผ่านเข้าสู่ตับทางหลอดเลือดพอร์ทัล (portal vein) ก่อนเข้าสู่ระบบไหลเวียนหลัก ตับจึงเป็นด่านแรกที่เซลล์มะเร็งจากอวัยวะในช่องท้อง เช่น ลำไส้ ตับอ่อน หรือกระเพาะอาหาร จะต้องผ่าน และมีโอกาสฝังตัวค่ะ
- กระดูก: กระดูกมีกระแสเลือดเฉพาะและมีสารในไมโครเอนไวรอนเมนต์ (microenvironment) เช่น แคลเซียมและ growth factors ที่บางชนิดกระตุ้นการเจริญของเซลล์มะเร็ง รวมถึงไขกระดูกยังเป็นแหล่งที่มีการสร้างหลอดเลือดใหม่และระบบภูมิคุ้มกันหลากหลายค่ะ
อีกเหตุผลสำคัญคือแนวคิดที่เรียกว่า “seed and soil hypothesis” ซึ่งเปรียบเซลล์มะเร็งเหมือนเมล็ด (seed) และอวัยวะที่พร้อมให้มันเติบโตเหมือนดิน (soil) ปอด ตับ และกระดูกจึงเสมือนดินที่มีสารอาหารและสภาพแวดล้อมเหมาะสมให้ “เมล็ดมะเร็ง” เจริญเติบโตได้ค่ะ นอกจากนี้ ลักษณะทิศทางการไหลของน้ำเหลืองและเลือดยังทำให้เซลล์มะเร็งถูกส่งมาที่อวัยวะเหล่านี้บ่อยกว่าที่อื่นค่ะ
สรุปคือ การกระจายของมะเร็งขึ้นอยู่กับทั้งเส้นทางการไหลเวียนในร่างกายและสภาพของอวัยวะที่เอื้อต่อการเจริญของเซลล์มะเร็ง ซึ่งทำให้ปอด ตับ และกระดูก เป็นจุดหมายปลายทางที่พบการแพร่กระจายบ่อยที่สุดค่ะ