ทำไมผู้ป่วยเบาหวานบางรายถึงเกิดภาวะไตเสื่อมเร็วกว่าปกติทั้งที่ระดับน้ำตาลสะสม HbA1c อยู่ในเกณฑ์ดีมาตลอด
สาเหตุที่ผู้ป่วยเบาหวานบางรายมีภาวะไตเสื่อมเร็วกว่าปกติทั้งที่ระดับน้ำตาลสะสม (HbA1c) อยู่ในเกณฑ์ดี อาจเกิดจากหลายปัจจัยนอกเหนือจากการควบคุมน้ำตาลค่ะ โดยสาเหตุที่พบได้บ่อยและควรพิจารณา ได้แก่
- ความดันโลหิตสูงเรื้อรัง – แม้ควบคุมน้ำตาลได้ดี แต่ถ้าความดันสูงหรือแปรปรวน จะทำให้เกิดแรงดันในหลอดเลือดฝอยของไตเพิ่มขึ้น ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้นค่ะ
- ไขมันในเลือดสูง (Dyslipidemia) – ระดับไขมันที่สูงก่อให้เกิดการอักเสบและตีบแคบของหลอดเลือดเล็ก ๆ ในไต เพิ่มความเสี่ยงไตเสื่อมแม้น้ำตาลอยู่ในเกณฑ์ค่ะ
- พันธุกรรมและความไวของเนื้อไต (Genetic susceptibility) – บางคนมีความเปราะบางทางพันธุกรรม ทำให้ไตตอบสนองต่อความดันหรือระดับน้ำตาลผิดปกติได้รุนแรงกว่าคนทั่วไปค่ะ
- การอักเสบเรื้อรังในร่างกาย (Chronic inflammation) – อาจเกิดจากโรคร่วม เช่น โรคอ้วน ภาวะหลอดเลือดอักเสบ หรือการติดเชื้อซ้ำ ๆ
- ผลของโรคร่วมอื่น ๆ เช่น โรคเก๊าท์ โปรตีนรั่วจากสาเหตุอื่น หรือการใช้ยาบางชนิดที่มีพิษต่อไต (เช่น NSAIDs หรือยาสมุนไพรบางชนิด)
นอกจากนี้ยังมีปัจจัยด้านไลฟ์สไตล์ที่กระทบโดยตรง เช่น การดื่มน้ำน้อยเกินไป การกินเค็มมาก และการสูบบุหรี่ ซึ่งเร่งการเสื่อมของไตแม้ค่า HbA1c อยู่ในเป้าหมายค่ะ ดังนั้น การดูแลผู้ป่วยเบาหวานให้ไตเสื่อมช้าลง ต้องมองแบบองค์รวมคือ ควบคุมทั้งน้ำตาล ความดัน ไขมัน การอักเสบ ลดพฤติกรรมเสี่ยง และตรวจปัสสาวะหาสารอัลบูมินเป็นระยะค่ะ
ถ้าต้องการ ฉันสามารถจัด Checklist การป้องกันไตเสื่อมในผู้ป่วยเบาหวาน เป็นรายเดือนให้ เพื่อใช้ติดตามและประเมินตนเองได้อย่างมีระบบค่ะ สนใจไหมคะ?