โรคอารมณ์สองขั้วหรือไบโพลาร์มีช่วงที่ซึมเศร้าเหมือนโรคซึมเศร้าปกติไหมแล้วหมอแยกโรคนี้ออกได้อย่างไร
โรคอารมณ์สองขั้ว (Bipolar Disorder) สามารถมีช่วงที่ซึมเศร้าเหมือนโรคซึมเศร้าปกติได้ค่ะ ในระยะที่เป็น “ภาวะซึมเศร้า” ของไบโพลาร์ ผู้ป่วยอาจมีอารมณ์เศร้า เบื่อหน่าย ไม่อยากทำกิจกรรม เหนื่อยง่าย นอนไม่หลับ หรือหลับมากเกินไป รวมถึงมีความคิดอยากทำร้ายตัวเอง ซึ่งอาการเหล่านี้คล้ายกับโรคซึมเศร้า (Major Depressive Disorder) มากค่ะ แต่ความแตกต่างสำคัญคือ ผู้ป่วยไบโพลาร์จะมีช่วงที่อารมณ์สูงผิดปกติหรือ “แมเนีย” (mania) หรือ “ไฮโปแมเนีย” (hypomania) ด้วย ซึ่งในช่วงนี้จะมีพลังงานสูงผิดปกติ พูดเร็ว มีความคิดหลายอย่างพร้อมกัน นอนน้อยแต่ไม่เหนื่อย และบางครั้งมีพฤติกรรมเสี่ยงค่ะ
การแยกโรคนี้ออกจากโรคซึมเศร้าปกติ คุณหมอจะใช้หลายวิธี เช่น
- ประวัติการเจ็บป่วยทางจิตเวช: ดูว่ามีช่วงที่อารมณ์สูงหรือแมเนียมาก่อนหรือไม่ค่ะ
- ข้อมูลจากคนรอบข้าง: เพราะบางครั้งผู้ป่วยอาจจำหรือรับรู้ช่วงแมเนียไม่ชัด คนรอบข้างจะช่วยให้ข้อมูลได้ค่ะ
- ระยะเวลาและความรุนแรงของอารมณ์สูง: ไบโพลาร์ต้องมีช่วงแมเนีย lasting ≥ 1 สัปดาห์ หรือไฮโปแมเนีย lasting ≥ 4 วันค่ะ
- การประเมินตามเกณฑ์ DSM-5 หรือ ICD-10: แพทย์จะใช้เกณฑ์มาตรฐานทางการแพทย์เพื่อวินิจฉัยค่ะ
กล่าวโดยสรุป โรคซึมเศร้าและไบโพลาร์มีส่วนที่เหมือนกันในช่วงซึมเศร้า แต่ไบโพลาร์มีความพิเศษคือมีช่วงแมเนียหรือไฮโปแมเนียสลับกับช่วงซึมเศร้า ซึ่งถ้าไม่มีช่วงแมเนียจะไม่ถือเป็นไบโพลาร์ค่ะ ดังนั้นการไปพบจิตแพทย์และแจ้งประวัติอย่างละเอียด รวมถึงให้คนใกล้ชิดช่วยเล่า จะช่วยให้หมอแยกโรคได้แม่นยำค่ะ