อาการปวดก้นเวลานั่งไอจามแล้วเจ็บจี๊ดขึ้นมาเกิดจากกล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอักเสบหรือริดสีดวง
อาการปวดบริเวณก้นเวลานั่ง แล้วรู้สึกเจ็บจี๊ดขึ้นมาหากมีการไอหรือจาม อาจเกิดได้จากหลายสาเหตุค่ะ ไม่จำเป็นต้องเป็นแค่กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอักเสบหรือริดสีดวงเพียงอย่างเดียว ดังนี้
- กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอักเสบหรือเกร็งตัว (Pelvic floor muscle spasm/inflammation): อาจทำให้เกิดอาการปวดเสียวหรือปวดร้าวเมื่อมีแรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น เช่น เวลาจาม ไอ หรือเบ่งค่ะ
- ริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids): โดยเฉพาะหากริดสีดวงอยู่ด้านใน (internal) อาจไม่เห็นชัดแต่จะรู้สึกเจ็บตอนมีแรงกดบริเวณนั้น การนั่งนาน ๆ หรือเบ่งจะทำให้เจ็บมากขึ้นค่ะ
- ปัญหาจากเส้นประสาท เช่น เส้นประสาท pudendal ถูกกดทับหรือระคายเคือง อาจทำให้เจ็บจี๊ดๆ เวลานั่งหรือไอได้ค่ะ
- หมอนรองกระดูกสันหลังส่วนล่างทับเส้นประสาท (Lumbar disc herniation): อาการไอหรือจามจะเพิ่มแรงดันในโพรงไขสันหลัง ทำให้ปวดร้าวบริเวณก้นหรือต้นขา
- การอักเสบของข้อต่อก้นกบ (Coccydynia/Sacroiliac joint dysfunction): อาจเกิดจากการนั่งนาน หกล้ม กระแทก หรือการเปลี่ยนท่าทางบางแบบ
ดังนั้น การแยกโรคต้องดูปัจจัยร่วม เช่น
- ปวดเฉพาะเวลานั่งนาน หรือปวดตลอดเวลา
- มีเลือดออกทางทวารร่วมด้วยหรือไม่
- มีอาการชาหรือปวดร้าวลงขาร่วมด้วยไหม
- เคยมีประวัติเกี่ยวกับท้องผูก เบ่งถ่ายบ่อย หรือยกของหนักหรือเปล่า
เบื้องต้นควรลดการนั่งนาน ใช้หมอนรูวงแหวนถ้าต้องนั่งนาน หลีกเลี่ยงการเบ่ง แก้ท้องผูก และหากมีอาการต่อเนื่องหรือมีสัญญาณเตือน (เช่น เลือดออกมาก ชาหรืออ่อนแรงเท้า ควบคุมการถ่ายไม่ได้) ควรพบแพทย์เพื่อทำการตรวจร่างกายและอาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น ตรวจทวาร (digital rectal exam) หรือ MRI/Ultrasound เพื่อหาสาเหตุที่แน่ชัดค่ะ