ยาลดความดันกลุ่มเบต้าบล็อกเกอร์ทำไมถึงห้ามใช้ในผู้ป่วยโรคหอบหืดมันไปทำให้หลอดลมตีบได้อย่างไร
การใช้ยาลดความดันโลหิตกลุ่มเบต้าบล็อกเกอร์ (Beta-blockers) ในผู้ป่วยโรคหอบหืดถือว่าต้องระวังมากค่ะ เพราะยากลุ่มนี้มีผลต่อระบบทางเดินหายใจได้ โดยกลไกหลักคือ
- เบต้าบล็อกเกอร์จะออกฤทธิ์ยับยั้งการทำงานของตัวรับ β-adrenergic receptors ทั้งในหัวใจ (β1) และในหลอดลม (β2)
- ตัวรับ β2 ปกติจะช่วยให้กล้ามเนื้อหลอดลมคลายตัว ทำให้หายใจสะดวกค่ะ
- เมื่อ β2 ถูกบล็อก จะเกิด การหดตัวของกล้ามเนื้อหลอดลม ทำให้หลอดลมตีบ เกิดการหายใจลำบาก และในผู้ป่วยหอบหืดที่หลอดลมไวต่อการกระตุ้นอยู่แล้ว จะเสี่ยงต่อการเกิด อาการหอบกำเริบ ได้ค่ะ
ในรายละเอียด การบล็อก β2 จะทำให้เกิดการเปลี่ยนสมดุลของสารสื่อประสาท เช่น ลด cAMP ในเซลล์กล้ามเนื้อเรียบของหลอดลม → กล้ามเนื้อหดตัวมากขึ้น นอกจากนี้ยังอาจขัดขวางการออกฤทธิ์ของยาขยายหลอดลม (เช่น Salbutamol) ที่ผู้ป่วยหอบหืดใช้ เพราะยาขยายหลอดลมก็ติดกับ β2 เช่นกันค่ะ
ดังนั้นในผู้ป่วยโรคหอบหืดหรือโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) แพทย์จะเลี่ยงใช้เบต้าบล็อกเกอร์แบบ ไม่เลือกชนิดตัวรับ (non-selective) เช่น propranolol เพราะจะบล็อกทั้ง β1 และ β2 แต่บางกรณีถ้าจำเป็นต้องใช้ อาจเลือกแบบ β1-selective เช่น atenolol หรือ metoprolol และใช้ในขนาดที่ต่ำ พร้อมติดตามอาการทางเดินหายใจอย่างใกล้ชิดค่ะ