อุจจาระเป็นฟองและมีไขมันลอยฟ่องเกิดจากตับอ่อนผลิตน้ำย่อยไม่พอหรือลำไส้ดูดซึมไม่ดี
อุจจาระที่มีลักษณะเป็นฟองและมีไขมันลอยบนผิวน้ำ อาจเกิดจากหลายสาเหตุค่ะ โดยหลักๆ สามารถแบ่งได้เป็นสองกลุ่มใหญ่คือ ตับอ่อนผลิตน้ำย่อยไม่เพียงพอ และปัญหาการดูดซึมในลำไส้เล็กค่ะ
-
ตับอ่อนผลิตน้ำย่อยไม่เพียงพอ
- ตับอ่อนสร้างเอนไซม์ เช่น ไลเปส (lipase) เพื่อย่อยไขมันค่ะ ถ้าตับอ่อนมีความบกพร่อง เช่น ตับอ่อนอักเสบเรื้อรัง, มีเนื้องอก หรือถูกทำลายจากโรคเบาหวานระยะรุนแรง จะทำให้เอนไซม์ไลเปสลดลง
- ผลคือ ไขมันไม่ได้ถูกย่อยสมบูรณ์ ทำให้ยังคงอยู่ในอุจจาระและลอยฟ่องบนผิวน้ำ รวมถึงเกิดฟองจากการมีแก๊สและไขมันผสมกันค่ะ
-
ปัญหาการดูดซึมในลำไส้เล็ก
- เกิดจากโรคหรือภาวะที่ทำให้ลำไส้เล็กดูดซึมไขมันไม่ดี เช่น โรค celiac, การติดเชื้อ Giardia, ภาวะลำไส้สั้น, หรือความผิดปกติของน้ำดีจากตับ/ถุงน้ำดีค่ะ
- น้ำดีช่วยย่อยไขมันให้เป็นอนุภาคเล็กเพื่อดูดซึม ถ้าขาดน้ำดีหรือการทำงานของเยื่อบุลำไส้มีปัญหา ไขมันจะถูกขับออกมาทางอุจจาระมากขึ้น ทำให้เห็นลักษณะสีเหลือง/หม่น มีฟอง และไขมันลอยค่ะ
-
แนวทางการตรวจและดูแลเบื้องต้น
- ตรวจเลือดและตรวจอุจจาระเพื่อวัดระดับเอนไซม์ตับอ่อน และปริมาณไขมันในอุจจาระค่ะ
- อัลตราซาวด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT) เพื่อตรวจดูสภาพตับอ่อนและตับค่ะ
- ปรับอาหารให้ไขมันต่ำ และเสริมเอนไซม์ตับอ่อนในกรณีที่ผลิตน้อย รวมถึงรักษาสาเหตุหลัก เช่นการติดเชื้อหรือโรคภูมิคุ้มกันค่ะ
ถ้าลักษณะเช่นนี้เป็นต่อเนื่องมากกว่า 1–2 สัปดาห์ หรือมีน้ำหนักลด อ่อนเพลีย หรืออุจจาระมีสีซีด ควรพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุอย่างละเอียดค่ะ เพราะสาเหตุอาจซับซ้อนและต้องการการรักษาเฉพาะทางค่ะ