การใช้ยาคลายเครียดทุกวันและความเสี่ยงต่อการดื้อยา

ยาคลายเครียดที่หมอให้มากินตอนมีอาการใจสั่นถ้าเรากินทุกวันเพื่อป้องกันอาการกำเริบจะทำให้ดื้อยาจนต้องเพิ่มโดสไหม

โดยทั่วไป “ยาคลายเครียด” หรือยาลดความวิตกกังวลที่แพทย์จ่าย เช่น กลุ่ม benzodiazepines (เช่น diazepam, lorazepam, alprazolam) หรือบางครั้งอาจเป็นยากลุ่ม antidepressants ที่มีฤทธิ์ทำให้สงบ สามารถให้ทั้งในช่วงอาการกำเริบหรือให้กินต่อเนื่องเพื่อควบคุมอาการค่ะ แต่การใช้ยาทุกวันต่อเนื่องขึ้นอยู่กับชนิดยาเป็นหลักค่ะ

  • กรณีเป็นกลุ่ม benzodiazepines
    • ใช้ต่อเนื่องทุกวันนานเกิน 2–4 สัปดาห์อาจทำให้ร่างกายเกิด การดื้อยา (tolerance) คือยาจะออกฤทธิ์ลดลง ต้องใช้โดสมากขึ้นถึงจะได้ผลเท่าเดิมค่ะ
    • อาจเกิด การพึ่งพิงยา (dependence) และถ้าหยุดทันทีอาจมีอาการถอนยา เช่น ใจสั่น เหงื่อออก หรือนอนไม่หลับค่ะ
  • กรณีเป็นกลุ่มยาซึมเศร้าบางชนิด (เช่น SSRIs หรือ SNRIs)
    • ไม่ค่อยเกิดปัญหาดื้อในแง่ที่ต้องเพิ่มโดสบ่อย แต่ต้องใช้ต่อเนื่องหลายสัปดาห์กว่าจะเห็นผล และต้องค่อย ๆ ลดเมื่อหยุดค่ะ
  • แพทย์มักจะเน้นใช้ benzodiazepines เฉพาะเวลาที่จำเป็น แล้วใช้ยาอื่นควบคุมระยะยาวเพื่อลดความเสี่ยงค่ะ

ดังนั้น ถ้าคุณได้รับยามากินเฉพาะช่วงมีอาการกำเริบ แต่ได้เปลี่ยนมากินทุกวันเองโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ อาจทำให้ร่างกายเสี่ยงต่อการดื้อยาและติดยาค่ะ แนะนำให้

  1. คุยกับแพทย์ผู้สั่งโดยตรงเพื่อถามว่าวัตถุประสงค์คือป้องกันหรือเฉพาะเมื่อมีอาการ
  2. ถ้าจำเป็นต้องกินทุกวัน ควรอยู่ภายใต้การปรับแผนจากแพทย์ และติดตามผลข้างเคียงอย่างใกล้ชิดค่ะ
  3. เสริมด้วยการจัดการความเครียดด้วยวิธีไม่ใช้ยา เช่น ฝึกหายใจลึก ออกกำลังกายเบา ๆ และทำกิจกรรมผ่อนคลายค่ะ

หากต้องการ ฉันสามารถช่วยแนะนำวิธีสื่อสารอาการและความกังวลให้หมอฟังเพื่อให้เค้าปรับแผนยาให้เหมาะสม ค่ะ คุณอยากให้ช่วยเตรียมคำถามไปคุยกับหมอไหมคะ?