คนที่มีลักษณะนิสัยสมบูรณ์แบบเพอร์เฟกชันนิสต์มีความเสี่ยงที่จะเกิดภาวะเครียดและวิตกกังวลสูงกว่าคนอื่นไหม
โดยทั่วไปแล้ว คนที่มีลักษณะนิสัยเป็นเพอร์เฟกชันนิสต์ (Perfectionist) มักจะตั้งมาตรฐานกับตัวเองสูงมาก และมักต้องการให้ผลงานหรือวิธีการใช้ชีวิต “สมบูรณ์แบบ” ตามความคาดหวังของตนเองหรือผู้อื่น ซึ่งสิ่งนี้สามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะเครียด วิตกกังวล และแม้แต่ภาวะซึมเศร้าได้ค่ะ
ปัจจัยที่ทำให้เพอร์เฟกชันนิสต์เสี่ยงต่อเครียด/วิตกกังวล ได้แก่
- การตั้งมาตรฐานสูงเกินไป: ทำให้รู้สึกกดดันและผิดหวังง่ายเมื่อไม่สามารถทำได้ตามที่คาดหวังค่ะ
- การกลัวความล้มเหลว (Fear of failure): ทำให้เกิดความวิตกกังวลก่อนลงมือทำ และลังเลที่จะลองสิ่งใหม่ ๆ ค่ะ
- การวิจารณ์ตัวเองมากเกินไป: มีแนวโน้มโฟกัสที่ข้อผิดพลาดเล็กน้อยและขยายความรู้สึกผิดเป็นเรื่องใหญ่ จึงเพิ่มระดับความตึงเครียดในชีวิตประจำวันค่ะ
- การไม่ยอมพักผ่อนเพราะต้องทำให้ดีกว่าเดิม: ทำให้ร่างกายและจิตใจสะสมความเครียดเรื้อรังค่ะ
จากงานวิจัยด้านจิตวิทยาหลายชิ้นพบว่า เพอร์เฟกชันนิสต์ที่มี “ลักษณะเชิงลบ” (maladaptive perfectionism) จะมีแนวโน้มเสี่ยงต่อความผิดปกติทางอารมณ์สูงกว่ากลุ่มคนทั่วไปมาก เช่น มีโอกาสเป็นโรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized Anxiety Disorder), โรคซึมเศร้า และภาวะหมดไฟ (Burnout) ในทางกลับกัน ถ้าลักษณะเพอร์เฟกชันนิสต์อยู่ในเชิงบวก เช่น มีแรงจูงใจสูงแต่ยอมรับความผิดพลาดได้ ก็อาจไม่ส่งผลกระทบด้านลบมากนักค่ะ
หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีนิสัยเพอร์เฟกชันนิสต์ ควรดูแลสุขภาพจิตโดย
- ฝึกตั้งเป้าหมายที่ “ยืดหยุ่น” และสมเหตุสมผล
- ฝึกการยอมรับข้อผิดพลาดว่าเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้
- ให้ความสำคัญกับการพักผ่อนและดูแลร่างกาย
- พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตหากรู้สึกว่าความเครียดกระทบชีวิตประจำวันค่ะ